Het autonome zenuwstelsel is een onmisbaar regelsysteem in het lichaam dat onbewuste processen aanstuurt, zoals je hartslag, ademhaling, spijsvertering, bloeddruk en hormoonhuishouding. Het bestaat uit twee delen: het sympathisch zenuwstelsel, dat zorgt voor activering en alertheid in stressvolle of drukke situaties, en het parasympathisch zenuwstelsel, dat juist zorgt voor rust, herstel en vertering. In een gezond lichaam zijn deze systemen in balans: actie en ontspanning wisselen elkaar af, afhankelijk van wat je nodig hebt.
Disbalans bij fibromyalgie
Bij fibromyalgie is deze balans vaak langdurig verstoord. Het sympathisch zenuwstelsel staat als het ware continu ‘aan’, alsof het lichaam voortdurend in de overlevingsmodus zit. Hierdoor blijft de aanmaak van stresshormonen zoals cortisol verhoogd, wat het zenuwstelsel prikkelbaarder maakt en leidt tot klachten zoals chronische spierspanning, slaapproblemen, vermoeidheid, prikkelgevoeligheid, een opgejaagd gevoel en een verstoorde spijsvertering. Het parasympathisch zenuwstelsel – dat juist nodig is voor lichamelijk herstel – krijgt hierdoor te weinig ruimte.
Herstellen van binnenuit
Gelukkig kun je zelf invloed uitoefenen op je autonome zenuwstelsel. Door regelmatig rustmomenten te creëren, geef je het parasympathisch systeem de kans om actiever te worden. Denk aan rustige ademhalingsoefeningen, meditatie, zachte beweging zoals wandelen of yoga, of simpelweg even stilzitten in een rustige omgeving. Ook goede slaap, structuur in je dag, minder schermtijd en bewust omgaan met je grenzen kunnen helpen. Naarmate je lichaam zich vaker veilig en ontspannen voelt, herstelt het zenuwstelsel zich beter en kunnen fibromyalgieklachten afnemen.